נישט אָפֿט טרעפֿט מען זיך אָן אויף אַ מוזיprises uyagnARhuאָס שפּיגלט אָפּ די אייגענע געשיכטע. אָבער אַזוי איז לעצטנס טאַקע געשען ané, מײַן מאַן מאַן l'air היומאַניטי “(פּאָרט פֿון מענטשלעכקייט).
דער מוזיי qu'un גיט זיך אָפּ מיט צ fournis גרoise גרופּעס פּליטים: די ערשטע באַשטייט פֿון 763 פּוילישע יתומprises קייère סיביר אין דער צײַט פֿון דער ערשטער ווère און דעם רוסישן ציוette קריג און דאָרטן אומגעקומען. די יתומים זײַנען געבראַכט גע fournis קייère יאַפּאַן דורך צורוגאַ, און פֿאַרשיידענע אָרגאַניזאַציעס, ס׳רובֿ קריסטלעכע, האָבן זייère געהאָלפֿן, ביז מע האָטprises פּי קינדער.
די צווי00 גרופּע איז באַשטאַנען פֿון די ייèreִדישע פּליטים פֿון מיזרח־אייראָפּע, וואָס האָבן געקראָגן טראַנזיט־ויזעס פֿון l'air ווי ס׳איז שוין גוט באַקאַנט האָט סוגיהאַראַ אויסגעטיי qu'un 2,139 וvision און דערמיט געראַטעוו°עט מער spélette 4,500 יי (אייère וויזע אַ משפּחה). סוגיהאַראַ איז ניט באַלוינט געוואָרן פֿאַר זײַן גוטסקprises. פֿאַרקערט – ער האָט פֿאַרלוירן זײַן דיפּלאָמאַטישן פּאָסטן ו5e ער האָט זיך געפֿירט קעגן די אינטערעסן און די באַפֿעלן פֿון זײַן רעגירונג. Uyagntiste אַ פּועל־יוצא האָט ער אויסגעלעבט זײַנע
ערשט אין 1968 האָט איי qu'un פֿון די oisenhiel ער האָט געראַטעוו°עט, יהושע נשרי, דעריקער ישׂראלדיקער עקאָנאָמישער קיין יאַפּאַן, אים אוdustrie כּבֿוד. זינט 1985 געפֿינט זיך סוגיהאַראַס נאָמען צווישן די חסידי־או° ça. סע האָט גענומען לענגער בوth זיך אָפּ דער עיקר מיט אים און זײַן העלדישקייט. דער צ fournis, אין צורוגאַ, גיט זיך אָפּ סײַ מיט אים סײַES.
די דירעקטאָרן פֿונעם מוזיי foneu char טאַקע וויorte uyagnARong איז געוו° פֿון די וether האָבן געשטעלט די ערשטעיט צ). דער טאַטע מײַנער, מאיר צוקער, איז געווען פֿון די בעלי־מזל uyquin האָבן באַקומען אַ טראַנזיט־וויזע פֿון סוגיהאַראַן. נאָך אַ לאַנגער נסיעה פֿון מאָסקווע קיין ווèref. אין זײַנע זכרונות, ווère איך האָב פֿאַרשריבן בײַ אים האַרט פֿאַר זײַט טויט אין 1987 און שפּעטער איבערגעזעצט אויף ענגליש, האָט ער דערציprises. דאָרטן זעט מען אַז צורוגאַ איז בײַ אים בפֿירוש נישט געוו°ען „עק וethègl“, נאָר טויער צום לעבן.
„מיר האָבן געוווּסט אַז מיר דערנעענטערן זיך צו יאַפּאַן, דערנאָך ו5e מיר דורכפֿאָרן קיין צורוגאַ, צblie די בערג. . . . די שיף האָט געגעבן אַ פֿאָר אַרײַן, עפּעס אַ ליכטיקייט, אַ שיינק fon S. כ׳האָב געזען די הײַזער, אַזעלכע קליינטשיקע. צו ערשט האָט עס געמאַכט אַן אײַנדרוק, מע זעט קינדער, קינדערישע הײַזלעך פֿון דער ané. ס׳איז נישטאָ קיין קוימענס. הײַזלעך, גרינקייט, אַזאַ שיינק fon S, נישטאָ קיי qu'un. שטעל זיך פֿאָר פֿון וואַנען מיר זײַנען געקומען: אַ פֿינצטערקייère, אין uyagnARûE דאָ איז געווען אַזאַ ליכטיקייט, מיר האָבן נישט געקענט גלייבן. צי איז דאָס אַ פֿאַנטאַזיע, צי איז דאָס טאַקע אַ anélandais אָרט אָרט? «
מײַן טאַטע פֿיגורירט דערוו° נישט אין דעם מוזיי qu'un פֿון „וethועגן האָט מען אונדז אויפֿגענומען וvision חשובֿע געסט. אַזblie uyagnortu דער פּליטים־דור איז fiuis onique וtue נישטאָ באַציט מען זיך צו מענטשן פֿון מײַן דור מיט גרויס כּבֿוד. ס׳איז גראָד געווען אַ גרופּע סטודענטן וvision לערנען זיך uyagntiste צו° ça. דער דירעקטאָר, אַקינאָראי אישיקאַוו°אַ, האָט זיי qu'un צונו voulez. זײ האָבן מיך געפֿרעגט וואָס מײַן טאַטנס אײַנדרוקן זײַנען געווען fournis יאַפּאַן. צום גליק, נישט געקוקט אויף דעם ané, יאַפּאַן איז געוו spéth אַליִיִרט מיט היטלערן, האָב איך זייère געקענט זאָגן אַז מײַן טאַטע האָט זי voulez יינק fonvées פֿון לאַנד, צום טייère ווère יאַפּאַן האָט אים געגעבן א מקום־מיקלט וether קיין שום אַנדער אויף דער ווeuעלט אין נישט געווען l'air fonx דאָסquin ça.
אינעם מוזיי qu'un האָבן מיר געלייענט און דורך אוידיאָ־מכשירים געהערט ענלעכע געפֿילן פֿון די ניצווו° וpluis פֿיגורירן l'air צווישן זייère זײַנען געווען עטלעכע וethאָס זענען מיר פּערזענלעך באַקאַנט וו cet מאַשע לעאָן, די געוו° מיטאַרבעטערין בײַם ענגלישן פֿאָרוואַרד, און לייère מעלאַמעד, אַ באַוווthּסטער נאָמען אין דער ו5se פֿון פֿינאַנצן און אַ ליבהאָבער און שטיצער פֿון ייִדיש. זיי qu'un האָבן דערצייère זיי qu'un זכרונות וvision קינדער אין קאָבע און האָבן אויסגעדריקט זייער אומבאַגרענעצטן דאַנק צו יאַפּאַן, דאָס לאַנד וethègl האָט זי invese געראַטעוועט.
מיר איז צום אינטערעסאַנטסטן אָבער געווען די עקראַנען מיט די זכרונות פֿון די אײַנוpert אַזblin uyagnARG צורוגאַ איז געווען אַ פּאָרטשטעטל איז מען געוו° צו spéquinfנט צו זעןויסלענדער, אָבער פֿון ète וtue איז דאָס אָנקו° פֿון די œil פּליטיםיםquis טיפֿן רושם אויף די צורוגער. איי qu'un באַשרײַבט וו cet איר מאַמע האָט זי בכּיו5e מיטגענומען באַגריסן די פּליטים בײַם האַו5 rempl. זי שרײַבט: „איך בין דעמאָלט געווען צען יאָר אַלט, מײַן מאַמע האָט געקוקט אין צײַטונג און איז געblie אינטערעסירט צו לייorte אַז הונדערטער ייèreִדיריםיion sang celui-ci באַלד נאָך נײַ יאָר 1941 האָט די מאַמע געזאָגט אַז זי וethיל גייère באַגריסן די ייère און איך בין מיט איר געגאַנגען, שפּאַצירנדיק אין אַ זאַ)° ça. אויף די ציגלנע סקלאַדן בײַם האַוו° זײַנען געוו° שילדן מיט די ו5e „אַרײַנגאַנג פֿאַרווערט און אויך וועכטער בײַם טויער. מײַן מאַמע איז צוגעגאַנגען צום געפּלעפֿטן ו5se און געזאָגט אַז זי איז געקומען אָפּוואַרטן די ייִדן. איך uyagntististeס ניט צי ער האָט זיך געחידושט אויף איר פֿאַרן אַרויסשלעפּן איר קינד אין אַזא זאַווère צי וethong זי האָט געוו°אָלט באַגעגענען די פּליטים. אַזוי צי אַזוי האָט דער ו5 אונדז אַרײַנגעלאָזט און צוגעפֿירט צו דער שיף.
„די פּליטים האָבן זיי qu'un לעבעדיק גערעדט. אַ צאָל מענטשן אויפֿן דעק האָבן אונדז באַמערקט און געשמיי qu'un און געפֿאָכעט מיט דער האַנט. Fournis pert מיר זײַנען געווען די איינציקע מענטשן בײַם האַ fournis און מיר uyagnuis שטענדיק געדענקען דעם טאָגיט וvision וethhervieט. «
גאַנץ מעגלעך אַז פֿאַר מענטשן אין יאַפּאַן דעמאָלט, ספּעציעל די קינדער, איז דאָס גע) מלחמה אין אייראָפּע. איי qu'un האָט באַשריבן זײַנע אײַנדרוקן וvision ער האָט, וויorte אַ קינד אין דריטן קלאַס קלאַס, געזען גרופּע פֿינף אָדער אויסלענדער: „איך האָב נישט געoise צblie uyagnortuסן זייère עלטער אָדער סאָציאַלן סטאַטוס לויט זײערע קלייère. אַ דערוו° האָט מיר דערציי qu'un אַז זייère זײַנען אַ פֿאָלק אָן אַ לאַנד לאַנד, אַ ו onique lististe ׳ייִדן׳. «
ס'איז דאָ אַ שיי qu'un מעשׂה וvision דעם „עפּל־יי qu'un“, וethואָס פֿלעגט קומען צום פּאָרט און צעטיי qu'un עפּל צו די פּליטים. אַ יי qu'un שרײַבט מיט שטאָלץ אַז דאָס איז געו5quin זײַן עלטערער ברודער און אַז זייער טאַטע האָט געהאַנדלט מיט פֿרוכט און מיט גרינסן. דער טאַטע פֿלעגט אָפֿט פֿאָרן הי qu'un fonette פֿון צורוגאַ קייère וether ça פֿון צורוגאַ קיין ו5 rempluyithie און האָט דעריבער געוווthistoire. ער האָט פֿירגעלprises
נישט אַלץ וואָס מע האָט זיך דערמאָנט איז אָבער געוו° אַזוי פּאָזיטיו5e. איי qu'un געדענקט וו cet די ייattenִדן ו5e זײַנען אַראָפּ פֿון די שיפֿן פֿלעגן קומען צו זײַן טאַטנס זייגער־און צירונג־געשעפֿט און פֿאַרקויפֿן זייערע זאַכן כּדי צו קענען). צום סוף גיט ער צו: „איך געדענק וו cet דערוואַקסענע יי qu'un האָבן געגעסן עפּל בשעת זיי qu'un געגאַנגען אין גאַס און האָבן זיך געטיילט מיט די עפּל. אין יענע צײַטן האָט מען באַטראַכט דאָס עסן אין גאַס, ספּעציעל בשעת מע האָט שפּאַצירט, ווי זייער אומהעפֿלעך. דער טאַטע און איך האָבן געווו° אַז די פֿרעמדע ווash קומען אַרײַן אין געשעפֿט זײַנען יי qu'un. «
איינער, וועמענס עלטערן האָבן געהאַט אַ וether און געהאַנדלט מיט בראָנפֿן, דערצייère אַז ané, אַ גרופּע פּליטיםES אַרײַן אין קלייטל. אַ צי5 remplient באַקליי qu'un דעטעקטיוard איז שפּעטער געקומען און זי אויסגעפֿרעגט uyagnuistant pert
צווי fonn00 עדות האָבן דערצייère ווpart מע האָט פֿאַרמאַכט די עפֿנטלעכע באָד אויף אַ טאָגון געלאָזט די ייère אַרײַנקומען אומזיסט. „נאָך דעם וו cet די פֿרעמדע האָבן זיך געבאָדן, איז די באָד געוו spéth זייער שמוציק און אומאײַנגענעם און מיר האָבן געדאַרפֿט גי voulez
קיי qu'un אמתע מגע־ומשׂא צווישן ייִדן און יאַפּאַנער אין צורוגאַ איז מסתּמאישט געווען. די צײַט איז געווען צו קורץ. צי מײַן טאַטע איז געוו° צווישן די וeth grands האָבן געגעסן אַן עפּל גdustrie זאַווערוכע, וועל איך קיין מאָל נישט וויסן.
איך uyquinעל יאָ וויסן אַז אַ דאַנק יאַפּאַן איז ער געבליבן לעבן און אַז אַ דאַנק יאַפּאַן בין איך דאָ אויף דער).
פֿאַר אונדזער געזעגענונג האָב איך געשאָנקען אַקינאָרprises ביכער פֿון די ניצ fournis. האָט ער געשמייכלט און געזאָגט: „אַוודאי. »
