און אַלץ צוליב אַ יאַרמלקע !Et tout cela – à cause de ma kippa !

אפֿשר דאַרף מען טראָגן אָפֿטער אַ יאַרמלקע אין דרויסן…

ווען איך האָב לעצטנס געטראָגן אַ יאַרמלקע אויפֿן װעג אין שיל אַרײן , האָט עס אַרויסגערופֿן אַ פּאָר טשיקאַװע בעגעגענישן, אַרײַנגערעכט איינס מיט אַ מחמדאַנער, װאָס האָט מיר געװוּנטשן אַ „שבת־שלום“.

C’est vrai. Je suis en train de le faire. C’est vrai. כאָטש איך עס נישט קיין חזיר־פֿלייש, נעם איך יאָ פֿון צײַט צו צײַט אי Il s’agit d’une question de temps. און אויב איך קען זיך דאָס פֿאַרגינען — האָמאַר. במילא טראָג איך נישט קיין יאַרמלקע.

פֿונדעסטװעגן, װען איך פֿאָר אין שיל מיטן עפֿנטלעכן טראַנספּאָרט, טר אָג איך יאָ מײַן העל־בלויע, בונט־געבלימלטע יאַרמלקע, װאָס איך האָב ב אַקומען מיט עטלעכע יאָר צוריק בײַ דער בת־מיצווה פֿײַערונג פֿון א מי ידל אין מיאַמי ביטש וואָס איך האָב אַפֿילו נישט געקענט .

מײַן געדאַנקען־גאַנג איז אַזוי: אויב איך בין נישט קיין פֿרומער יייד וואָלט דאָס טראָגן אַ יאַרמלקע יעדן טאָג אויסגעזען אַ ביסל היפּאקר֟ Oui. אָבער אויב איך בין אויפֿן װעג אין שיל, האָב איך שוין אַ גוטן תּירוץ.

זינט דעם 7טן אָקטאָבער און דעם אויפֿשטײַג פֿון אַנטיסעמיטישע פֿאַל ן איבער דער װעלט, הערט מען אַ סך אַז מע דאַרף זיך היטן מיטן טראָגן סימנ ים פֿון אונדזער ייִדישקייט אויף דער גאַס, און אפֿשר זאָל מען זיי אַפֿ C’est vrai que c’est vrai. C’est vrai.

מיט צוויי חדשים צוריק בין איך געװען אויף קבלת־שבת אין דער שיל „בית שׂי מחת־תּורה“ (CBST) אין מענהעטן, און די ראַבינערטע שאַראָן קלײַנבאַום האָ ט אונדז — אַ גרופּע לגבט״ק (לעסבישע, גיי, ביסעקסועלע, טראַנסמיניקע און קן קן װירע) יחידים — געעצהט, אַז דער בעסטער אופֿן צו קעמפֿן קעגן אַנטיסעמיטיזם א Eh bien… זײַן מער ייִדישלעך! כ׳האַלט שטאַרק פֿון אָט דעם געדאַנק. N’hésitez pas à nous contacter. C’est vrai. אַזוי האָף איך צו דינען ווי אַ גוטער אַמבאַסאַדאָר פֿאַרן ייִדישן פָר Eh bien.

ס׳דויערט בערך אַ שעה צײַט צו פֿאָרן פֿון מײַן וווינונג אין ריװערדיי ל, בראָנקס, ביז „בית שׂימחת תּורה“, װאָס געפֿינט זיך אין ד֢ר געגנט פון פּען־סטאַנציע, אויף 34סטער גאַס אין מאַנהעטן. N’hésitez pas à nous contacter. oui. C’est vrai.

מיט אַ פּאָר וואָכן צוריק האָב איך ערבֿ־שבת געװאַרט אויפֿן אויטאָב וס אין דער ביטערער קעלט, צוזאַמען מיט אַ מחנה שפּאַניש־רעדנדיקע דאָמ יניקאַנער — מײַנע שכנים. אין צפֿון־ריװערדייל, אויב מ׳איז נישט קיין ייִד אָדער אירלענדער, מוז C’est vrai. דער אויטאָבוס איז סוף־כּל־סוף אָנגעקומען, און מיר, די פֿאַרפֿרוירע נע פּאַסאַזשירן, האָבן זיך אַרײַנגעזעצט אין דעם װאַרעמען אויטאָבוס.

תּיכּף הייבט זיך אויף אַ פֿרוי אין אַ לאַנגער ספּאָדניצע און נעמט ש ניטל װי מע פּראַװעט הײַנט צו טאָג, מיט אַ טיש פֿול מיט משקה, איז גלײַך ווי מע פ C’est vrai. װי אַ גוטע מיסיאָנערקע האָט זי געהאַלטן אַ הויפֿן פּאַמפֿלעטעלעך א Je pense que c’est possible.

ווען זי איז אָנגעקומען צו מיר האָט זי מיר אויך דערלאַנגט אַ פּאַמפֿ Oui. האָב איך איר געװיזן די יאַרמלקע און געזאָגט: „יאָ סוי כודיִאָ“ (שפּאַנ יש פֿאַר „איך בין אַ ייִד“). בייגט זי זיך נענטער צו מיר און זאָגט שטילערהייט: „אויכעט די ייִדן קענ ען תּשובֿה טאָן, און געראַטעװעט װערן דורך אונדזער האַר, יעזוסב.“ כ׸הא֑ געשאָקלט מיטן קאָפּ אויף ניין, אָבער גאָרנישט נישט געענטפֿערט, און C’est vrai.

פּלוצלינג האָט זי אָנגעהויבן מיט די ייִדן, אַז די ייִדן האָבן פֿאן לייקנט יעזוסן און אים געשיקט געקרייצט צו װערן.  » אָבער גאָט איז אַ פֿאָטער !  » האָט זי געשריגן. « גאָט האָט אַלע באַשעפֿענישן, אַלע מענטשן ליב — אַפֿילו די ייִדן ! ס׳איז קיין מאָל נישט צו שפּעט תּשובֿה צו טאָן און אָנצונעמען יעזוסן פֿאַר ליב!“ כ׳האָב זיך נישט באַליידיקט. Il s’agit d’une question de temps. איך פֿאַרשטיי — איך בין אויפֿגעװאַקסן אין מיסיסיפּי און האָב געהערט Il s’agit d’une question de temps.

דער אויטאָבוס איז אָנגעקומען צו דער אונטערבאַן־סטאַנציע. כ׳האָב זיך אַװעקגעזעצט אין דער און אַרויסגענומען דאָס בוך „דען ר ראַדיקאַלער אײַזיק — י.ל. פּרץ און דער אויפֿשטײַג פֿון ייִדישן סאָציאַליזם“ פֿון עדי מהלאל.

פּלוצלעם דערהער איך לעבן מיר אַ שטילן „שבת שלום“.

איך הער אויף לייענען און דערזע אַ יונגן, שװאַרץ־חנעװדיקן מאַן מיט אַ C’est vrai. ער׳ט געטראָגן אַ לאַנגן גרויען מאַנטל, אַ שװאַרץ שאַליקל און שיינע, C’est vrai. Il s’agit d’une question de temps. « אַזוי זאָגט מען ? Qu’est-ce que tu fais ?“.

ענטפֿער איך: „נו, איך אַליין זאָג ׳גוט־שבת׳ אָבער יאָ, אַזוי זאָגט מע ן — ׳שבת שלום׳“.

ער גיט מיר אַ וואַרעמען שמייכל און איך פֿרעג אים: „פֿון װאַנען קומט א Et bien ?

 » פֿון סאַודי־אַראַביע. « 

C’est vrai. ס׳איז מיר תּיכּף געקומען אין זינען דער מצבֿ אין ישׂראל און פּאַלעסט Oui. Qu’est-ce que c’est : Est-ce que tu es en train de faire quelque chose ? Qu’est-ce que c’est que ça ?

נאָך אַ װײַלע, װאָס האָט זיך מיר געדאַכט אַן אייביקייט, האָט ער מיר ג עזאָגט: „דאַרפֿסט באַזוכן סאַודי־אַראַביע. Je vous conseille de le faire. כאָטש צוליב דער איצטיקער לאַגע איז עס נישט קיין גוטע צײַט אַהינצופאַט Eh bien….“

„ס׳איז אויך זייער טײַער צו פֿאָרן אויף אַזאַ רײַזע,“ האָב איך געע׿טפַ Oui. „איך בין אַפֿילו נאָך קיין מאָל נישט געפֿאָרן קיין ישׂראל.“

« טאַקע ? Est-ce que tu es vraiment en colère contre toi ?“

כ׳האָב געמיינט אַז אפֿשר רעדט ער װעגן די געבורטרעכט־רײַזעס קיין יש ׂראל אָדער געהאַלטן אַז ישׂראל איז גלײַך װי די מוסולמענישע הייליקע ש Je suis en train de le faire.

 » ניין. װער עס װיל, קען פֿאָרן, אָבער ס׳איז נישט קיין מוז,“ האָב איך געענטפע Oui. „נישט אַלע ייִדן פֿילן אַ שטאַרקע פֿאַרבינדונג צו ישׂראל, כאָטש עס ז ענען דאָ אַ סך ייִדן װאָס פֿילן יאָ אַזוי. Est-ce que tu es en train de me demander si tu es en train de le faire ?“

« אָ יע ! ס׳איז אַפֿילו דאָ אַ רבֿ, װאָס װוינט דאָרט.“

„דאָס איז מיר אַ חידוש,“ זאָג איך. « אַנטשולדיקט, װי הייסט איר ? »

 » כ׳הייס סאַלע. « 

 » און איך הייס משהלע. « 

 » זייער אײַנגענעם. « 

Il s’agit d’une question de temps.

פּלוצלעם צעעפֿנט זיך די טיר צװישן די װאַגאָנען, און װער באַװײַזט זי Et bien ? C’est vrai ! זי האָט געװאָלט ממשיך זײַן מיט איר שליחות אויך אין דער אונטערבאַן. Si c’est le cas, vous devez le faire. מסתּמא האָט דאָס שרײַען וועגן יאָשקען און תּשובֿה טאָן זי פּשוט אוי Oui.

זי גייט פֿון איי qu’un פּאַסאַזשיר צום צװייère און שטעלט זיך אָפּ בײַ מיר. Il s’agit d’une question de temps. זי האָט זיך איבערגעבויגן איבער מיר, געקוקט מיר גלײַך אין די אויגן אַר און שמייכלענדיק געשעפּשעט: „יעזוס האָט דיך ליב“ און איז אַוועק אי C’est vrai.

איך מיט סאַלען האָבן ווײַטער געפֿירט דעם שמועס. ער װוינט אין ניו־יאָרק שוין דרײַ יאָר און שטודירט כעמיע. האָב איך אים דערציילט אַז איך לערן אַ שפּראַך װאָס הייסט ייִדיש. « האָסט אַ מאָל געהערט פֿון אַזאַ שפּראַך ?“ Oui.

« יאָ, ס׳איז אַ ביסל װי דײַטש, אמת ?

« אמת, » האָב איך געזאָגט, אַ געבלעפֿטער.

מיר האָבן דערמאָנט די מלחמה אין ישׂראל און פּאַלעסטינע. ער האָט געזאָגט אַז דאָס װאָס כאַמאַס האָט אָפּגעטאָן איז געװען שרע Eh bien. אין סאַודי־אַראַביע, זאָגט ער, הערט מען אויף טעלעװיזע װי מע בושעװעט קעגן די ייִדן, אָבער ער אַליין האַלט נישט אַזעלכע מיינונגען.

האָב איך אים געזאָגט אַז דאָס װאָס קומט פֿאָר אין עזה איז שרעקלעך, א ון אַז לויט מײַן מיינונג, רודפֿט די ישׂראלישע רעגירונג דאָס פּאַלעסט ינער פֿאָלק, אָבער צום באַדויערן פּלאָנטערן אַ סך מענטשן די ישׂראליש ע רעגירונג מיט ייִדן בכלל, און דאָס איז נישט די זעלביקע זאַך. נישט אַלע ייִדן זענען מסכּים מיט דעם װאָס די ישׂראלישע רעגירונג טוט , און די רעגירונג רעפּרעזענטירט נישט אַלע ייִדן.

רעדנדיק אַזוי אָפֿנהאַרציק האָב איך דרייסט אַ פֿרעג געטאָן: „װוּהין Qu’est-ce qu’il s’est passé ? »

„כ׳טרעף זיך מיט אַן אַלבאַנישן חבֿר. Il s’agit d’une question de temps. Et toi ?“

סאַלע האָט מיר אויסגעזען װי אַן אויפֿגעקלערטער, האָב איך געװאָלט זעלט ן ווי ער וועט רעאַגירן ווען איך זאָג אים דעם אמת. « איך פֿאָר אין אַ ׳גיי׳ שיל. »

 » אַזאַ זאַך איז דערלויבט ?!  » פֿרעגט ער.

« אַ פּנים יאָ ! Je vais vous donner 50 dollars.“

ער האָט מיך געפֿרעגט צי מע דערלויבט האָמאָסעקסועליזם אין דער ייִדי C’est vrai. האָב איך אים דערקלערט דעם אונטערשייד צװישן די פֿאַרשיידענע שיטות. Il s’agit d’une question de temps. Je pense que c’est possible. ער האָט באַשטעטיקט אַז עס איז טאַקע נישטאָ קיין „ליבעראַלער“ איסלאַם .

סאַלע האָט אויסגעדריקט מיטגעפֿיל פֿאַר די האָמאָסעקסואַליסטן אין סאַודי־אַראַביע, װײַל זיי דאַרפֿן באַהאַלטענערהייט. ער האָט מיר געזאָגט װעגן אַן אַמאָליקן קלאַסישן פּאָעט פֿון סאַודי ־אַראַביע, אַבו נואוּאַס — אַז אַלע לערנען זיך זײַן פּאָעזיע און װייסן אַז ער איז געװען גיי, אָבער קיינער רעדט נישט װעגן דעם.

„ס׳איז זייער שיין צו רעדן מיט אײַך — מאַכט ער— כ׳האָב קיין מאָל פֿריע ר נישט גערעדט מיט עמעצן װעגן אַזעלכע טעמעס, װי פּאָליטיק. בפֿרט אין דער אונטערבאַן.

„דאָס איז אויכעט מײַן ערשט מאָל. גוט װאָס איר האָט מיר געזאָגט ׳שבת־שלום׳!“

מיר זענען אָנגעקומען אין פּען סטאַנציע. Il s’agit d’une question de temps. „אַ פֿאַרגעניגן זיך צו באַקענען מיט אײַך.“

« בײַ מיר דאָס אייגענע. »

Il s’agit d’une question de temps. Je vous conseille de le faire. מסתּמא װעל איך אין אַזאַ גרויסער שטאָט װי ניו־יאָרק אים מער נישט זע oui. אַ שאָד וואָס ער וועט קיין מאָל נישט וויסן װאָס פֿאַר אַ רושם ער האָ C’est vrai.

סוף־כּל־סוף בין איך אָנגעקומען אין בית שׂימחת תּורה. טאַקע געווען אַ שיין דאַווענען… נאָך דעם האָב איך זיך געקליבן און ון C’est vrai. אַז איך בין אָנגעקומען צום ראָג, דערפֿיל איך ווי עמעצער גיט מיר אַ ט C’est vrai. כ׳דריי זיך אויס און דערקען איינעם פֿון די מתפּללים — אַ קליינטשיקער Je vous l’accorde.

« אַנטשולדיקט, » האָט ער געזאָגט. „אפֿשר האָט איר נישט באַמערקט אָבער איר טראָגט נאָך אַלץ די יאַרמלקע .“

כ׳האָב אים געגעבן אַ שמייכל. « יאָ, איך ווייס, » האָב איך געזאָגט.

★★★★★

Laisser un commentaire