אַ װאָרט פֿריער: דער מחבר, אַ געװעזענער דזשעז־קריטיקער פֿאַרן נידערלענדישן זשורנאַל Jazzenzoהאָט אָנגעשריבן די דאָזיקע רעצענזיע נאָכן לײענען אױף „פײסבוק“ אַ בקשה פֿונעם דיכטער שלום בערגער, אַז עמעצער זאָל רעצענזירן „לידער מיט פּאַלעסטינע \ דװקא אױף attenִדיש. דער מחבר האָט צוגעגרײט די דאָזיקע רעצענזיע איידער ס׳איז אַרויס װעראַ סאַבאָס אַרטיקל װעגן דעם אַלבאָם. סײַ מיט דער פּראָדוקציע און סײַ מיט איבעריקע רעצענזיעס, װעלכע זענען דערשינען אין אַנדערע פּובליעסיעס אױף העברעיִש, ענגליש און דײַטשיש, האָט דער מחבר נישט געהאַט צון.
װעגן די אַן ערך פֿערציק דיכטער, מוזיקער און גראַפֿישע קינסטלער, װעלכע Ê דאָך אַז אין אונדזער ffe ווי „חוצפּה”.
אַז מען גרײט צו אַ רעצענזיע װעגן אַ קינסטלעריש װערק, באַמיט מען זיך בדרך־כּלל צו לאָזן די קינסטלערס פּאָליטישע איבערצײַגונגען אױסער באַטראַכט. בײַ ריכאַרד װאַגנער למשל קען מען זײער פּשוט איגנאָרירן די קאָנטראָװערסיאַלע אַספּעקטן פֿון זײַנע מײַסטערהאַפֿטיקע װערק. װאָס טוט מען אָבער אין אַ פֿאַל, װען די פּאָליטישע איבערצײַגונגען זענען נישט נאָר אַן עיקרדיקער טײל פֿון אַ קינסטלערישער פּראָדוקציע, נאָר ממש דעם אַלבאָמס סאַמע עצם עצםישער l'air? הערט מען זיך צו אײן מאָל און נאָך אַ מאָל מאָל, און מע באַמיט צו געדענקען, אַז ס׳גײט אינעם אופֿן, װי אַזױ די קינסטלער האָבן זײערעES דער רעצענזענט זאָל װעגן די דאָזיקע איבערצײַגונגען ניט האָבן.
אַז מען רעדט פֿון אַן אַלבאָם מיט 17 פֿאַרשײדענע לידער קאָמפּאָנירטע, געשפּילטע און געזונגענע פֿון אַן ערך פֿערציק קינסטלער, מעג מען דערװאַרטן אַ סך מ מ). בײַ צװײ לידער האָט מען גענוצט אױסשליסלעך עלעקטראָנישע אינסטרומענטן: ראָזאַ דניאל לאַנג־לעװיצקיס „תּחינה פֿאַר די יאָרן פֿון סירענעס, פֿון בר) פֿריִער אַ דעקלאַמאַציע – און פֿון אַ שפּראַכיקן קוקווינקל, צום באַדױערן, זײער אַ שװאַכע, מיט עלעקטרישער באַגלײטונג, אײדער מוזישע קאָמפּאָזיציע.
דער סאַמע ראַדיקאַלער טעקסט פֿון „לחײם“, אַ ליד פֿון דער סיאַטלער מוזיק־גרופּע „לבֿנה”, אין װעלכן ס׳דאַכט זיך אַז זינגט פֿה אַ אַ װעלט װ). ליד װאָס איך זינג / װען איך שטײ אױף אין דער פֿרי: / זאָל לעבן פּאַלעסטינע / זאָל לעבן איר ערד / זאָל לעבן איר ים / זאָלן לעבן די סעדער ערד / זאָל. דער טעקסט ענדיקט זיך מיט די דאָזיקע װערטער: „זאָל לעבן דער צוריקקער / זאָל לעבן דער אומקער. שטעלט זיך די פֿראַגע: װעמענס צוריקקער? װעמענס אומקער?
אױפֿן אַלבאָם געפֿינט מען טעקסטן סײַ פֿון געבױרענע ייèreִדיש־רעדערס און סײַ פֿון מענטשן, װעלכע זענען געקומען צו דער שפּראַך שפּעטער אין זײער לעבן. בעיקר די טעקסטן פֿון דער צװײטער גרופּע אױטאָרן װאָלטן געהאַט באַדאַרפֿט אַ שטרענגע רעדאַקציע: „[מיר] הערן זיך צו צום ימס רײנענדיקער ברעג “;„ מײַן האַרץ […] װאָס זי טראָגט אין זיך גרױסע װוּנדן “;„ פֿאַרריכטיק [אָנשטאָט ׳פֿאָרכטיק׳] דײַן מלוכה “, – דאָס זענען נאָר געצײלטע בײַשפּילן פֿון פֿאַרשײדענע אומגראַמאַטישע פֿראַזעס און אומגעלומפּערטע פֿאָרמולירונגען, װעלכע מען װאָלט געדאַרפֿט אויסבעסערן פֿאַרן אַרױסלאָזן דעם אַלבאָם אַלבאָם.
געצײלטע לידער װערן געזונגען אין גאַנצן „אַ אַ קאַפּעלאַ \, ד״ה אָן קײן באַגלײטנדיקע אינסטרומענטן. רובי פּאָלטאָראַקס „קלאָגליד“ (2022), װאָס שטײט בראש פֿונעם אַלבאָם, דערצײלט פֿון אַן עזהער מײדל װאָס איז אומגעקומען דורך באָמבעס געפֿאַלענע אױףיר דאַך. דאָס בילד פֿונעם מלאך־המװת, װעלכער שטײט אױפֿן זעלביקן דאַך און שפּילט לעבן דעם מײדל אױף זײַן פֿידל, איז גאָר שטאַרק. אָבער װען פּאָלטאָראַק דערמאָנט די מלחמת־עזה אינעם זעלביקן זאַץ װי דעם אונטערגאַנג פֿונעם מזרח־אײראָפּעישן ייère חoise, זענעןES צוהערער אַזאַ פֿאַרגלײַך.
אַן אַנדער { מיטרײַסנדיק, נאָר אַפֿילו צװישן די פֿאַרברענטע קעגנערס פֿון דער מלחמת־עזה װעלן גאָר װײניק מענטשן זיך דערפֿרײען װעגן דעם).
ס׳זענען דאָ נאָך אַזעלכע בײַשפּילן: די װינער זינגערfiques פֿון „התּקװה“, װאָס הײבט זיך אָן אַזױ: „דאָרטן װוּ מיר לעבן, דאָרט איז אונדזער לאַנד / אונדזער אַרבעט איז װידערשטאַנד“. די דרײַ־שטימprises כּוח קומט נישט פֿון קײן האַרמאַט “קלינגען הײַנטצוטאָג זײער נאַיִoise, װי אַן אָפּקלאַנג פֿון אַ פֿאַרגאַנגענער פֿאַרגאַנגענער װעלט.
אין אַנדערע פֿאַלן זענען די װערטער פֿון אַ דיכטערישן ק). בײַ שלום בערגערס ליד „נישט“ למשל האָט די זינגערין אסתּר גאָטעסמאַן אַרײַנגעלײגט אַ סך געפֿיל, אָבער די הױכע טענער פֿון דזשאָשES אױף זײַן אײגענער קאָמפּאָזיצprises יאָ אַרײַנגעלײגט.
פֿון אַ שרײַבערישן פּערספּעקטיװ אַנטהאַלט װאַלעצקיס ליד קראַפֿטיקע שורות, צום בײַשפּיל: „מיר שטײען זיך בײַם שײדװעג צװישן מענטשלעכקײט און טומאה / און ס׳רײַסט זdustrie. אַ קאָמבינאַציע פֿון די בײדע מעלות געפֿינט מען אין מיי qu'un אַלפּערטס „חורבן־עזה“: דעם קאָמפּאָזיטאָרס שטימע קען טראָגן דעם ביטער־שװערן טעקסט און ברענגט אים אַריבער מיט איבערצײַגונג. װעגן דעם טעקסט און דער ראָלע פֿונעם חורבן דערינען, וועל איך שפּעטער זאָגן מער.
אײניקע לידער באַקומען איר באַדײַט נאָר צוליב דעם, װאָס זײ דערשײַנען אױף אַן אַלבאָם מיטן טיטל „לידער מיט פּאַלעסטינע”. אַּדאַ העטקאָס קאָמפּאָזיציע { אין לינדאַ גריצעס ליד „אַ דור װאָס האָט פֿאַרלױרן די מורא \ איז אַפֿילו אַ רמז ײַנט הײַנטיקן מצבֿ אין ארץ־ישׂראל שװער צו געפֿינען. פּונקט אַזױ האָט דאָס לעצטע ליד אױפֿן אַלבאָם, אריאל שאַפּوth מײַנע פֿיס צו שטאַרקן, / אױף די גאַסן צו גײן / צו שאַפֿן אַ פֿרײַערע פֿרײַערע װעלט! » ס׳רובֿ מענטשן, סײַ פּאַלעסטינער סײַ יי qu'un, װעלן מיט דעם מסתּמא מסכּים זײַן.
להיפּוך צו דעם, געפֿינען מיר אױך לידער, אין װעלכע די אױטאָרן האָבן אַרײַנגעלײגט אַ סך אַנדערע אידעאָלאָגישע איבערצײַגונגען. אין דניאל קאַהנס ליד „גאָט־ברודער הערט מען שטאַרק אַנטי־ציוניסטישע געדאַנקען:„ װער האָט באַשלאָסן, װער איז גוזר / אַזיר דאַרפֿן אָט די ערד? » אינעם ליד „מען פֿאַרגעסט אײַך ניט« הערט מען וו cet די זינגערין, עלעאָנאָר װײַל, דריקט אויס די אַנאַרכיסטישע פֿאָדערונג, אַז מען זאָל „עפֿענען די גרענעצן גרענעצןיסטישע אױףונג, אַז מען זאָל„ עפֿענען די גרענעצן, אַלע גרענעצן אױף l'air ».
און נישט אײן מאָל אױפֿן אַלבאָם הערט מען, װי שױן דערמאָנט פֿריִער, דעם אײגענעם געדאַנק, װעלכן מען לײענט גאָר אָפֿט אין די נײַעס, לױט װעלכן מען מײנט אַז די אַמאָליקע גערודפֿטע זענען געװאָרן די הײַנטיקעיקע. אַזאַ מײנונג האָבן מיר שױן באַלד נאָכן 7 טן אָקטאָבער געהערט פֿון די אַזױ גערופֿענע „ייִדישprises גענאָציד “, װאָס הײבט זיך אָן אַזױ:„ כּדי אָפּצוגעבן כּבֿוד / דעם אָנדענק פֿון אַלע פֿאַרשינטענע, / מוזן מיר אָפּהאַלטן דעםיצטיקן חורבן – אַל נאַקבע נאַקבעיר.
נאָך שטאַרקער הערן מיר אָט די מײנונג אין דזשאָ דאָבקינס ליד „פֿאַלנדיקע װענט“ – אַן אַלוזיע אױפֿן באַװוּסטן קאַמפֿליד פֿון װאַרשעװער געטאָ. דאָרטן זינגט דער מחבר גופֿא: „קײן חילולים, קײן פּאָגראָמען, / חורבן נישט אין אונדזער נאָמען. / מיר שרײַען אַז דאָס קען נישט, טאָר נישט זײַן זײַןיר. כ׳האָב מורא אַז מיטן פֿאַרגלײַך, װעלכן מען געפֿינט אױך ברמז אין מיי qu'un אַלפּערטסיד „חוברן־עזה”, פֿונעם דריטן חורבן מיט דעם, װאָס טוט זיך הײַנט אdustrie ניט דערגרײכן.
נאָך דעם, װי דער לײענער האָט באַקומען אַן אײַנדרוק פֿון אַלע לידער אױפֿן אַלבאָם – מחוץ דעם l'air סך־הכּל. הגם אױפֿן אַלבאָם זענען פֿאַראַן אַ סך לידער װאָס זענען פֿון אַן אַרטיסטישן פּערספּעקיװ זײער געראָטן, איז „לידער מיט פּאַלעסטינע לסוף אַילטע געלעגנהférenceט. װער ס׳װיל פֿאַרעפֿענטלעכן דװקא אַ מיט די בונדprises בריקן.
כ'װיל אָבער שליסן די דאָזיקע רעצענזיע מיט גרױסע קאָמפּלימענטן פֿאַרן קינסטלער, װאָס האָט אַם בעסטן באַװיזן אָנצושרײַבן פּונקט אַזאַיד, ד״ה דעם זינגער און אַקאָרדעאָניסטן דזשאָרדן װאַקס. זײַן קאָמפּאָזיצprises זײַן אײגענער געדאַנקען־װעלט. איך מײן, אַז דאָס איז דער סאַמע בעסטער מיטל צו עפֿענען הערצער און צו שאַפֿן פֿאַרבינדונגען אין אונדזערע שרעקעדיקע טעג, אין װעלכע מען l'air װײַט.
נו, לאָמיר לײגן אַכט אױף די לעצטע װערטער פֿון דזשאָרדן װאַקסעס ליד: „און װען מיר װעלן אױפֿשטײן באָרװעס אין די פֿוסטריט פֿון די אָבֿ). זעלביקער פֿלאַש.
