זכרונות פֿון דער גרויסער אַקטריסע אסתּר־רחל קאַמינסקאַ איצט אויף ענגליש Mémoires de la grande actrice yiddish Ester-Rokhl Kaminska maintenant en anglais maintenant

װען די באַרימטע אַקטריסע אסתּר־רחל קאַמינסקאַ (1870 – 1925) האָט זיך אונטערגענומען שרײַבן אירע זכרונות, האָט זי שױן געהאַלטן נאָענט צום סוף פֿון איר לעבן. זי האָט ניט דערלעבט זיי qu'un פּובליקאַציע. צװישן יוני 1926 ביזן יאַנואַר 1927 זײַנען אירע זכרונות דערשינען אין דער װאַרשעװער צײַטונג „דער מאָמענט מאָמענט אין 32 המשכים אונטערן קעפּל„ דערנער א א) בלין. איצט זײַנען זײ אַרױס אױף ענגליש מיטן טיטל „די מאַמע פֿונעם ייèreִדישן טעאַטער: מעמואַרן פֿון אסתּר־רחל קאַמינסקאַ”, איבערגעזעצט און רעדאַקטירט דורך דעם קאַמינסקאַ fonvé.

קאַמינסקאַ – דערקלערט יאַשינסקי אין זײַן פּרטימדיק געפֿאָרשטן אַרײַנפֿיר – איז געװען די „מאַמע \ אויף עטלעכע אופֿנים. ערשטנס, האָט זי, אין איי qu'un מיט איר מאַן אַבֿרהם־יצחק קאַמינסקי, געשאַפֿן דעם ערשטן פּראָפֿעסיאָנעלן  גאָרדינס דראַמע „מירעלע אפֿרת \. זי איז אױך געװען די מאַמע פֿון דער באַרימטער יי qu'un fon Sאַקטריסע אידאַ קאַמינסקאַ.

אָבער די קאַפּיטלען, װאָס קאַמינסקאַ האָט באַװיזן צ). אַרום 1924 האָט זי געשיקט עטלעכע קאַפּיטלען פֿון אירע זכרונות צו דער רעדאַקציע פֿונעם פֿאָרװערטס. דער שעף־רעדאַקטאָר אַב קאַהאַן איז געװען פֿאַראינטערעסירט, אָבער ער האָט געװאָלט גיכער אָנהײבן המשכים מיט מעשׂdustrie פֿונעם דאָזיקן פּלאַן איז אָבער גאָרניט ניט אַרױס.

יאַשינסקי האַלט, אַז קאַמינסקאַ האָט טאַקע געװאָלט דערצײלן װעגן אירע  דאָס איז געװען אַ פּאַסיקער מאַטעריאַל פֿאַרן פּױלישן לײענער פֿונעם „מאָמענט“ אָבער אַ פּנים ניט גענוג „זאַפֿטיק“ פֿאַרן אַמעריקאַנער פֿאָרװערטס.

ווvie זי דערציילט אין אירע זכרונות, האָט די רוסישע רעגירונג אין 1883 פֿאַרװערט יי qu'un fon אױף טעאַטראַלער בינע. דאָס איז געװען אַ טײל פֿון דער רעגירונגס ברײטערער אַנטיסעמיטישער פּאָליטיק, אָבער דעריקער פֿאַרבאָט איז פֿאַרבליבן געהײם און ניט פֿאַרעפֿנטלעכט. יעדער אָרטיקער רוסישער «נאַטשאַלניק» (אַדמיניסטראַטאָר אָדער פּאָליצײ־שעף) האָט געקענט אים אױסטײַטשן װי ער האָט געװאָלט.

די ייִד fon Sאַקטיאָרן האָבן געמוזט מאַכן אַן אָנשטעל, אַז זײ שפּילן כּלומרשט אױף דײַטשיש. פֿאַר דעם האָט מען ספּעציעל געמאַכט דײַטשישע איבערזעצונגען פֿון גאָלדפֿאַדנס אָפּערערטעס, „שולמית“, „די כּישוף־מאַכערין“ און אַ פּאָר אַנדערע l'air. אין יעדער שטאָט, װוּ זײ האָבן געװאָלט אױפֿפֿירן פֿאָרשטעלונגען, האָבן זײ געדאַרפֿט באַקומען אַן אונטערשריפֿט פֿונעם נאַטשאַלניק אױפֿן אַפֿיש. צו קריגן אַזאַ חתימה איז אױך געװען אַ שטיקל טעאַטער־שפּיל, און אָפֿט מאָל האָט מען געשיקט קאַמינסקאַ מיט אָט דעם װיכטיקן שליחות.

יעדער נאַטשאַלניק האָט געהאַט אײגענע קאַפּריזן. אײנער האָט פֿאַרבאָטן צ). אָפֿט מאָל האָט אַ נאַטשאַלניק געשיקט אַ ספּעציעלן אַגענט צ).

אַנדערע נאַטשאַלניקעס זײַנען געװען מער פֿרײַנדלעך, בפֿרט װען זײ האָבן דערזען פֿאַר זיך אַ שײנע פֿרױ און באַקומען דערצו אַ שטיקל כאַבאַר. אַזױ האָט קאַמינסקאַ צומאָל געשפּילט די ראָלע פֿון אסתּר־המלכּה פֿאַרן רוסישן „אַחשורוש“. עס איז ניט קײן צופֿאַל, האָט זי געזאָגט, װאָס זי איז געבױרן געװאָרן אום פּורים און געטראָגן דעם נאָמען נאָמען אסתּר.

קאַמינסקאַ איז געװען זײער אַ באַגאַבטע באַגאַבטע פֿרױ. זי האָט געהאַט ניט נאָר דראַמאַטישע און מוזprises אין װאַרשע האָט זי גלײַך באַהערשט דעם פּױלישן). יעדע שפּראַך האָט געהאַט אַן אײגענע פֿונקציע אין איר לעבן, און פֿילשפּראַכיקײט איז אַ װיכטיקער עלעמענט פֿון איר ליטעראַרישן סטיל. אין אירע זכרונות װאַרפֿט זי אָפֿט אַרײַן װערטער און גאַנצע פֿראַזעס אױף רוסיש און דײַטשיש, כּדי צblie אַ מער לעבעדיקן קאָלאָריט.

אַזאַ מין פֿילשפּראַכיקײט איז געװען נאַטירלעך פֿאַרן פּױליש־prises יאַשינסקי האָט געפֿונען אַ געראָטענע סטראַטעגיע פֿאַר אָט דער לינגװיסטישער שװעריקײט. װען קאַמינסקאַ ניצט דעם רײן דײַטשישן לשון, פֿאַרשרײַבט ער דאָס אױף דײַטשיש און גיט צו אַן ענגלישע איבערזעצונג. אָבער פֿאַרן דײַטשמערישן 

קאַמינסקאַ ניצט צומאָל בכּיװן רוסישע װערטער אַנשטאָט יי qu'un fon Sכּדי צו באַטאָנען דעם רוסישן קאָנטעקסט פֿון אַ סיטואַציע, װי למשל „אוזשיןי פֿאַר פֿאַר l'air ». אין אַזאַ פֿאַל לאָזט ES אין אַלגעמײן איז יאַשינסקיס ענגליש פֿליסיק און אידיאָמאַטיש. אַזױ לאָזט ער אָפּהיטן, װי װײַט מעגלעך, די פֿיל־קולטורעלע רײַכקײט פֿון קאַמינסקאַס פּראָזע.

קאַמינסקאַס מעמואַרן ענדיקן זיך אַרום דעם יאָר 1900. זי באַשרײַבט מיט נאָסטאַלגישער ליבע איר שטעטל פּאָרזאָװעES דעמאָלט איז זי אַריבער קיי qu'un װאַרשע מיט דער עלטערער שװעסטער און איר משפּחה. װי אַ סך שטעטלדיקע מײדלעך אין דער גרױסער שטאָט, האָט זי געזוכט אַרבעט װי אַ נײטאָרין, אָבער איר חלום איז געװען צו זינגען אױף דער בינע. בײַ אירע עלטערן וואָלט אַזאַ מין קאַריערע אָבער געװען אַ שאַנדע און אַ בושה. ערשט נאָך זײער טױט האָט זי געקענט לאָזן זיך אין װעג אַרײַן מיט אַ טרופּע ייִדישע אַקטיאָרן, פֿאָרנדיק איבער די שטעט און שטעטלעך פֿון פּױלן, ליטע און אוקראַיִנע.

אסתּר־רחל האָט געהאַט אַ היère צאָל קאַװאַלירן צװישן די יונגע אַקטיאָרן, אָבער סוף־כּל־סוף האָט זי חתונה געהאַט מיטן עלטערן און מער דערפֿאַרענעם קאָלעגע אַבֿרהם־יצחק קאַמינסקי. דאַכט זיך, אַז דאָס איז ניט געװען קײן ראָמאַנטישע ליבע, נאָר אַ פּראַקטישער באַשלוס, װאָס האָט איר דערמעגלעכט צו בױען אַ דערפֿאָלגרײַכע קאַריערע.

לכתּחילה האָבן זײ אָבער קײן האָניק ניט געלעקט. כּדי צו פֿאַרדינען אַ ביסל געלט, האָט קאַמינסקאַ געדאַרפֿט שפּילן אױף דער בינע בלויז עטלעכע טעג נאָכן געבורט פֿון איר ערשטןינד. זי האָט איבערגעלאָזט דאָס פּיצעלע אין װאַרשע מיט קרובֿים און איז אַװעק אױף אַ גאַסטראָל אין דער פּראָװינץ. די ערשטע טאָכטער לאה־שיפֿרה און דער זון  דרײַ שפּעטערע קינדער אירע – רעגינאַ, אידאַ און יוסף – זײַנען געװאָרן טעטיק אין טעאַטער און מוזיק.

ערשט נאָך 1905, װען די צאַרישע רעגירונג האָט אָפּגעשאַפֿן דעם חרם אױפֿן יי qu'un fon, האָבן די קאַמינסקיס געקענט עפֿענען אַ פּראָפֿעסיאָנעלן ייִדישן טעאַטער אין. צום באַדויערן האָט די גרויסע אַקטריסע ניט דערלעבט צ).

★★★★★

Laisser un commentaire