Inscrivez-vous à The Yiddish Brief, une bissel de tout ce qui est yiddish, vous a apporté chaque semaine par notre Prostituées éditeur Rukhl Schaechter.
אַז עס דערנענטערט זיך דער טראַגישער יאָרטאָג פֿונעם 7 טן אָקטאָבער (און דער יאָרצײַט אינעם ייִד fon Shie לשון?
Lette ווèreקעיקע לידער אָנגעשריבן פֿונעם ייèreִדישן פּראָפֿעסאָר פֿון בר־אילן אוניו5 remplient, בער קאָטלערמאַן, זענעןייatten פֿון אַיעיטעט לידער און l'air טעג, וואָס איר וועט קענען ניצן בײַ אײַערע אייère עפֿנטלעכע און פּריו5e הזכּרות.
מיר באַווpartנען די 1,195 קרבנות פֿון דער שחיטה, ווי אויך fiuis 'וongאָס זענען אומגעקומען אין דערה קעגן כאַמאַס כאַמאַס כאַמאַס כאַמאַס. כּבֿוד זייער אָנדענק. און אַוודאי – זאָלן אונדזערע פֿאַרכאַפּטע אין עזה אין גיכן אַהייère [רעד׳]
אַ רגע פֿון שטילשווײַגן
(נאָך דער שׂימחת־תּורה־שחיטה)
לאָמיר שווײַגן
לאָמיר שווײַגן
ווערטער טוען ווי qu'estture
זאָלן ווערטער ניט פֿאַרשטיקן
יענעמס אַ געשרײ
אויפֿן הימל גיי qu'un אַ יריד
טומל און געוואַלד
איז אַ קינד געוואָרן אַ פֿויגל
ניט געוואָלט זײַן אַלט
אויפֿן פּריפּעטשיק קייère פֿײַער
שטייט ער שוואַרץ און לער
פֿון די אותיות פֿליִען שפּענער
פּתח־אַ – אַ טרער
לאָמיר שווײַגן
לאָמיר שווײַגן
ווערטער טוען ווי qu'estture
פֿון צעשרויפֿטע שבֿרי־פּסוקים
איז געבויט מײַן הייère
(אָבֿ תשפ״ה)
*
אַ בוים אין פֿעלד
כִּי הָאָדָם עֵץ הַשָּׂדֶה (דברים כ יט)
ווען עס האָט דעם אָטעמלאָזן זעלנער
צוגעדריקט צו זיך די קאַלטע ערד,
האָט אַ זיפֿץ געטאָן די ערד: נאָך איינער…
ס'לעבט דאָך עשׂיו°mine אויף דער שווערד.
נאָר דער זעלנער וויל זיך ניט נאָכגעבן,
נאָכן טויט איז קיי qu'un געזעץיטאָ.
ס'האָט צעפֿירט די הענט ער וו cet בײַם לעבן,
אויסגעשטרעקט די פֿיס, דערהויכט דעם קאָפּ –
ס'איז גע fournis
נאָך אַ מאָל דערשיסן וועט אים קיינער.
……… ..
סאַלblie
שוועבן כמאַרעס ביטערלעך און שווײַגן.
(יום־הזיכּרון תּשפּ״ד)
*
בְּחַיֵּיכוֹן ané,
(צו די שלושים נאָך דער שׂימחת־תּורה־שחיטה)
Vresידער וועלן וואַקסן ווײַנשלען
רויט און פֿײַכט,
וועל איך עלנט רײַסן קבֿרים –
ניט מיט אײַך.
ס′וועט באַגינען זיך uyagntiste פֿריִער
נאָך אַ טאָג,
וועט איר האַלטן שיי qu'un דרשות
אָן אַ טאָלק,
וועט איר איבערוועגן רוצחים:
ווער זשע טויג,
וועט איר מאַכן פֿון דער ווײַטנס
מיטן אויג,
וועט איר ווײַטער טרײַבן מוסר
אויף אַ קול –
צײַט די ייִדן זאָגן קדיש,
ווי אַמאָל.
(מרחשוון תּשפּ״ד)
*
רחל וויל זיך ניט טרייסטן
גופֿעלעך – שטרוי, רויך און פֿעדערלעך…
חיים־נחמן ביאַליק
אblie uyagnortu שטעכעדיק זײַנען די שטרויען
אונטער באָרוועסע איי qu'un פֿיס
פֿון אור און פֿון נועה
פֿון משה
פֿון שלמה
און ané ברעכע signifie
איז דאָס לעבן
ווען עס שפּרייטן זיך אויס אַלע שטעגן
איבער פֿרײַנדלעכע פֿרידלעכע פֿעלדער
איבער בריקן און וועלדער
אונטער זון
אונטער רעגן
רחל וועט אײַך קיין מאָל ניט פֿאַרגעבן
דאָס וואָס איז אומפֿאַרגעבלעך
ווען צעפֿליִען זיך שערבלעך
פֿונעם לעבן
וואָס איז
אַזוי ברעכעוודיק זיס
14.11.2023
*
זיבנפֿאַך
(אַ קינה)
שטאָל און אײַזן, קאַלט און האַרט און שטום,
שמיד אױס אַ האַרץ פֿאַר זיך, דו מענטש – און קום!
חיים־נחמן ביאַליק
רײַס אָפּ די אויגן פֿונעם גרויען נײַעס־שטראָם,
זיץ אויפֿן דיל און ווpartן, און וvision, און הויל
פֿון הוילן גרויל,
ווײַל דאָרט, וווon האָט אַ בלום געבליט אין פֿעלד,
אַ קערפּער פֿון אַ מיי qu'un איי qu'un ליגט,
און וווּ אַן עופֿל האָט געפּאַטשט די הענט מיט פֿרייère,
מיט בלוט פֿאַרפֿלעקטע ליאַלקעס צ fournis
געחרובֿט שרײַען אָן אַ קלאַנג און אָן אַ קול
און וvision נאָך, אַז עמעץ זאָל זיי הערן…
שמיד צו דײַן פּײַן און האַרץ אויף תּמיד
צו יענעם צוים, צו יענעם עמוד,
וואָס האָט געמוזט זייère היטן
פֿון דער שחיטה.
דblie – גיב אַ iens ffét
זיבנפֿאַך.
(מוצ״ש כּ״ט בתּישרי תּשפּ״ד)
*
אין שפּינוועבס
האַסטיקע uyagntis פֿאַרלעשן קוים זשיפּענדע ליכט,
שאָטנס ניט־זיכערע פֿיבערן און טוען פֿאַרשווינדן,
ס'שפּיגלט זיך אָפּ אינעם פֿערדישן אויג דײַן געזיכט,
ס'ציִען זיך נעכט אומרחמנותדיק, טויבע און בלינדע.
וואַרט, מיר'ן רײַטן בײַנאַנד דורך באַצויבערטן uyagn,,
וועלן אָפּהאַלטן די פֿערד מיר בײַ זאַמדיקע ברעגן,
דעמאָלט וועסט געבן אַ וואָרט, אַז אָט שוין זשע אָט באַלד…
באַלד ווère קומען אַהיי qu'un פֿון פֿאַרוואָגלטע וועגן.
דאָרטן בײַ היימ fon Shie Shie
וועסטו דערשפּירן דעם גרוך פֿון געפּרעגלטע בולבעס,
וועט דיר די מאַמע דערלאַנגען אַ טעלערל פֿיש,
וועט דיר דער טאַטע דערציי qu'un פֿון שטייגערשע עובדות,
וועט מען דיך פֿירן צום שלאָף אין דײַן הילצערנער בעט
לעבן דעם אַלטן קאַמאָד מיט מלבושים פֿאַר קינדער,
וועסט זיך אויפֿכאַפּן פֿון חלום פֿאַרלאָזט אין שפּינוועבס
מיט אַ געשריי frais אין דער נאַכט אין דער טויבער און בלינדער.
(כּמעט סיוון תּשפּ״ד)
*
וְהָיָה הָעוֹלָם
עס ffe
אַז ערגעץ בײַ דער אַלוועלטס מיזרח־ראַנד
אין חושך ניאַנטשעט אַ פֿאַרהילטע צאַרטע האַנט
אַ נײַ־געבוירן ליכט אין הינערפּלעט פֿאַרחלומט.
די גרויסע אַלוועלט onique
ביז סוו° איר זוים מיט מאָרגנרויט באַפֿאַרבט,
ביז סווערט איר יש פֿאַרקערפּערט און פֿאַרהאַרבט
און אָפּגעטיילט פֿון ס'נײַ די ערד ו5e פֿונעם הימל.
אַ שפּראָץ א fournis
און קיין שום כּוח אין דער)
Sif
פֿון האָפֿענונג, פֿון אמת און פֿון גלויבן.
(מוצאי־שֹימחת־תּורה תּשפּ״ד)
