שיינדל „שילאַ“ רײַך, אַ פּאָפּולערע לאַנגיאָריקע ייִדיש־לערערין אין לאָס־אַנדזשעלעס, איז לעצטנס אַוועק אין דער אייביקייט. Il y a 80 ans.
איך האָב געקענט שילאַן במשך פֿון מער װי אַ פֿערטל יאָרהונדערט אָבער בײַ מיר האָט זי געהייסן בלויז שיינדל. ערשט הײַיאָר, אויף איר 80סטן געבורירן־טאָג האָב איך אױסגעפֿונען אַז בײַ אַלע אַנדערע האָט זי געהײסן „שילאַ“.
יאָרן לאַנג איז שײנדל געװען אַ ייִדיש־לערערין אין פֿאַרשידענע Je vous conseille de le faire. איך אַלײַן בין קיין מאָל נישט געווען בײַ איר אין קלאַס אָבער מײַן װײַב טעמע האָט זיך יאָרן לאַנג געלערנט בײַ איר. אַלס לערערין איז שײנדל געװען אויסערגעוויינטלעך. אין אַ טיפּישן קלאַס זענען די סטודענטן געווען אױף פֿאַרשידענע Bien sûr, je pense que c'est possible. דאָך האָט זי זיך אָפּגעגעבן מיט יעדן אײנעם באַזונדער. ווי אַ רעזולטאַט האָט די ייִדיש־קענטעניש בײַ יעדן סטודענט זיך Oui.
װי איך אַלײן, און ווי אַ סך פֿון אירע סטודענטן, איז שיינדל געװען Il s'agit d'une question de temps. זינט די קינדעריאָרן האָבן מיר בײדע גערעדט ייִדיש מיט אונדזערע Oui. (זי האָט אויך גערעדט ייִדיש מיט איר זון, אַבֿי.) פֿאַקטיש איז ייִדיש פֿאַר אונדז בײדן געװען די ערשטע שפּראַך. אַן אונטערשייד פֿון צען יאָר צווישן אונדז, איז שיינדל אין מײַנע אױגן געװען די עלטערע שװעסטער װאָס איך האָב נישט געהאַט. אין אונדזערע פֿיל שמועסן האָבן מיר גערעדט אױף מאַמע־לשון. חס־וחלילה מיר זאָלן רעדן אױף דער גױישער שפּראַך! אַזױ װי איך, האָט זי געקענט צענדליקער, אױב נישט הונדערטער C'est vrai, c'est vrai. מיר האָבן אָפֿט זיך געטיילט מיט די אויסדרוקן און תּמיד הנאה געהאַט ווען מיר האָבן זיך דערוווּסט אַ נײַ ווערטל.
יאָרן לאַנג איז שײנדל אויך געװען אַ מיטגליד פֿון אונדזער Je vous conseille de le faire. טראָץ דעם װאָס זי איז געװען אַ ייִדיש־לערערין האָט זי זיך קיין מאָל נישט געהאַלטן העכער פֿון אונדז. . Il s'agit d'une question :
„זומער און װינטער ליגט אים אין מױל“ — אַ פּאַטאַלאָגישער ליגנער. דער ליגן בלײַבט אין זײַן מױל אַ גאַנץ יאָר.
„עס גײט מיר אן אַזױ ווי דער פֿאַריאָריקער שנײ.“
„איך האָב נישט אַפֿילו קײַן כּוח צו חלשן.“
« קושװאָך » — « האָנימון ». Qu'est-ce que c'est?
שײנדל איז געװען אַן אשת־חיל, מיט אַ פֿינקל אין אױג. איך, צוזאַמען מיט די מיטגלידער פֿון אונדזער לײענקרײַז און די אָנצאָליקע סטודענטן במשך פֿון די יאָרן, װעלן שטאַרק בענקען נאָך Oui. כּבֿוד איר אָנדענק!
