Inscrivez-vous à The Yiddish Brief, une bissel de tout ce qui est yiddish, vous a apporté chaque semaine par notre Prostituées éditeur Rukhl Schaechter.
„פֿון דער שטילסטער גאַס פֿון דער אַז fournis אויך פֿאַרטרוימטער שטאָט ציִען זיך מיסטעריעזע פֿעדעםES קייère פּאַריז און לאָנדאָן, בעלגיע, אורו°mine און פּערו און וvision עס אdustrie וויסנשאַפֿט.
אַזוי האָט אין יאַנואַר 1939 געשריבן דער רבֿ און כּלל־טוער ד״ר נח גאָלינקין אין ניו־יאָרק וether דער שטאָט און דעםיןיטוט°, ווardּ ער האָט אָנגעהוmédie זײַןES איצט הענגט דער ציטאַט אין אַ נײַער אויסשטעלונג אין דער ליט fournis נאַציאָנאַלער ביבליאָטעק. די אויסשטעלונג, וואָס היי qu'un „ייִו5 remplient – מקורים, לעבנסוועג, ירושה“, איז איניציִרטיִרט געוואָרן לכּבֿוד די הונדערט יאָריטינט.
צוליבן זעלבן יובֿל, האָב איך זיך אַלייère געלאָזט פֿאָרן קייère ווילנע, אָנצוטאַפּן דעם אָרטיקן דופֿק לגבי די פֿאַרבליבענע שפּורן פֿון דער ייִד fon Sorf. אַ בפֿdustrie לימודים און די קוראַטאָרשע פֿון דער זי האָט מיך אַרײַנגעפֿירט אין האַרץ פֿון דער ייִוו°אָ־בנין; עטלעכע האַנט־געשריבענע זשורנאַלן פֿונעם קינדערקלוב „בין“, און צום רירנדיקסטן – אַבֿרהם סו°mine אַ העפֿטל פּאָעזיע וvision ער האָט איןווethparthe.
לאַרע האָט מיר געוויזן אַן עקזעמפּלאַר פֿון מאַקס ווon בוך „מכירת־יוסף“ פֿאַרינדער, געדרוקט אין בערלין אין 1923 אין אַ ל). זי האָט אויך אָנגע fournis קינדערביכל! אַ ראיה – לאַרע האָט אַblie אַו signifie פּראַכטפֿול פּאַפּיר צו שאַפֿן אַן אייère העפֿטל, וואָס זאָל העלפֿן זײַנע כּתבֿים איבערלעבן דעם אומגליק. אָט דער פֿאַרכאַפּנדיקער קוריאָז איז לסוף נישט אַרײַנגענומען געוואָרן אין דער אויסשטעלונג, אָבער דאַרף קומענדיקס יאָר אין אַ פֿאַרברייטערטן קאַטאַלאָג.
לכּבֿוד דער אָפֿיציעלער דערעפֿענונג אָנהייère סעפּטעמבער, שוין נאָך מײַן אַ), האָב איך אינטערוויécuִרט לאַרען טעלעפֿאָניש. זי האָט איבערגעגעבן אַז די עפֿענונג־צערעמאָניע האָט אַרויסגערופֿן אַ בריי qu'un אינטערעס. דער אָו5quin איז באַשטאַנען פֿון דרײַ טייère: צו ערשט, רעדעס פֿון פֿאָרשער און דיפּלאָמאַטן און נאָך דעם – אַ מוזיקאַלישער טי° מיט שאַפֿונגען פֿון דער ייִווartעיעי. לסוף האָבן פֿאַרשייère קולינאַרישע מומחים פֿון פּוילן און ליטע רעפֿערירט uyagnuishuעגן דערES
די אblindustrie איר ציל איז נישט בלויז צו לאָזן מענטשן און אינסטיטוציעס uyagnortuסן uyagnARuit די פֿאַראַנענע אוצרות, נאָר אויך אונטערצושטרײַכן 'דעםינטערנאַצprises. איך האָב זוכה געblie בײַצוזײַן אויף אַ רעפֿעראַט פֿון סיל fournis האַנסמאַן, די דירעקטאָרשע פֿון בוענאָס־אײַרעסער ייèreִood ça, וet דige צווישן די אָפּצווײַגן. אויף uyiné, ווערן פּלאַנירט אַנדערע רעפֿעראַטן און אַ קאָנפֿערענץ אין אָקטאָבער אין uyagntis, בשותּפֿות מיטן ווילנער אוניsonmine דירעקטאָר פֿון ניו־יאָרקער יי qu'un, דזשאָנאַטאַן ברענט. דערצו האָט די ליטווישע פּאָסט אַרויסגעגעבן אַ פֿײַערלעכע פּאָסטמאַרקע לכּבֿוד דער דאַטע.
אַחוץ דעם פֿריִער דערמאָנטן קאַטאַלאָג קאַטאַלאָג, דאַרפֿן אין גיכן אַרויסגעלאָזט uyagnARערן נאָך צווpart באַטײַטנדיקע פּובליעס: אַ ליטוישע איבערזעצונג פֿון série צירל קיזניצעס l'air ייèreִדישע קולטור “, וואָס וועט פּרעזענטירט ווערן אויף דער אַקאַדעמישער קאָנפֿערענץ, און אַן אַנטאָלאָגיע קאָרעספּאָנדענצן מיטן ווילנער ייère פֿון 1925–1941, אולנער טיטל טײַערער) °mineסנשאַפֿטלעכעריסנשאַפֿטלעכערdustrie – דער עיקר בריו5 פֿון אָנפֿירער און טוער, אָבער אויך פֿון סתּם ייère פֿון אַ גאַנץ יאָר. אויף איין זײַט וועט זײַן אַ פֿאָטאָגראַפֿיע פֿונעם בריו5h, און אויף דער אַנדערער – צווי fon ST. די בריו5h זענען איבערגעזעצט געוואָרן פֿון ייִדיש, העברעיִש, ענגליש, פּויליש, רוסיש און ליטויש דורך אַרבעטער פֿוןיש צענטער) ייִדיש־סטודענטקעס.
בײַ דעם גאַנצן נישט באמת געקומען צו זיך. צblie 1941 און 1945 האָבן די דײַטשן א). אין צײַט פֿון חורבן מער יי qu'un ו5mine אין יעדן אַנדערן לאַנד): אויך אין דער אויסשטעלונג, האָבן די קוראַטאָרשעס נישט מורא געהאַט אַרײַנצ) קאַלמאַנאָוויטשעס אַ דערמאָנונג געשריבן אין געטאָ, באַריכטן פֿאַר די נאַציס uyagnuis מע האָט געני voulez זײַן לאַנגdustrie
אַ אַוויunniversaire, באַשיי qu'un אויסשטעלונג, „ייèreִוואָ – געשיכטעס פֿון וvisionלנע“, קומט פֿאָר אינעם „מוזייorte קולטור און אידענטיטעט פֿוןprises פֿאַריןoise ליטע. דאָרט קען מען זען אַ מאָדעל פֿונעם אַנשטאַלט, אַ פּאָר אָריגינעלע צעטלעך פֿון „זאַמלערס זאַמלערס) און די העפֿטן פֿון יי qu'un שול־תּלמידים פֿאַרן). דער עיקר אָבער האָט מען געפּרוּו5 remplient דורך קינסטלעכער אינטעליגענץ „באַלעבן“ בילדער פֿון די גרינדער און אָנפֿירער פֿון ייère fonffé אופֿן. ס׳איז קלאָר אַז מע האָט אין זינען געהאַט אַרײַנצוצprises מערק, אַ פֿאַרבעטונג אָנצושרײַבן מיט מאַגנעטן אַן אייגן „פּאָעמעלע“ וועגן j'aime, אונטער ציטאַטן פֿון קולבאַקס פּאָעמע, וetאָס מע האָט זיך אַפֿoise איז געו signifie ייִוואָ, און האָט געמאָלט דעם בנין פֿון אינסטיטוט פֿאַר און נאָך זײַן חורבן.
איך האָב געהאַט דאָס גרויסע מזל צו זײַן אין ווvieלנע בשעת דער יי qu'unétriez זומער־פּראָגראַם מיט שותּפֿים פֿון פֿאַרשיידענע ווועלט, און ד). גלײַכצײַטיק איז כּסדר געווען שאַרף קלאָר ו5e ס׳איז אַלץ מער נישטאָ, און וvision אַרבעט עס עס בלײַבט נאָך. דערווײַל, זענען די אונטערנעמונגען פֿון דעם ייִדישן פֿאָרשצענטער בײַ דער נאַציאָנאַלער ביבליאָטעק אַ רירנדיקער בײַטראָג אין אַ ריכטיקער ריכטונג.
***
די אויסשטעלונג „הונדערט יאָר ייèreִוואָ – מקורים, לעבנסblie, ירושה“ קען באַזוכן במשך די רעגולערע עפֿענונג־שעהען פֿון דער ביבליאָטעק, ביזן 31 סטן דעצעמבער 2025.
די אויסשטעלונג „יי qu'un domaine – געשיכטעס פֿון וvision“ קען מען זען ביזן 22 סטן דעצעמבער או invesn.
