Muestra lingua : un djoha achkenazi

Nous poursuivons, avec Isacco Hazan la publication de “petits textes d’atmosphère” qui, lus à haute voix par des personnes n’ayant pas de pratique peut contribuer à les initier de façon plaisante, s’efforçant de restituer le plus fidèlement possible le climat dans lequel évoluaient les communautés juives de l’Empire ottoman.

Nous ne publions pas de traduction intégrale mais quelques notes éclairantes. La graphie adoptée est celle de la prononciation phonétique. Nous suggérons aux débutants de lire lentement et en scandant, profitant des marques d’accentuation qui ne figurent communément pas.

La Rédaction

UN DJOHÁ ACHKENAZÍ

Buéna djnéte ke me meldách, Djohá, lo konosítech fin agóra kómo personáje del múndo osmanlí Sigún el kávzo, lo vitéch kristyáno, mahometáno o djudyó. Núnka no podíyach imajinárlo achkenazí prónto a aresentárse en Fránsya. Es lo ke vámos a ver akí.

Mozótros turkínos tenémos el négro deféto – el Dyó mo lo perdóne – de burlármos
de tódo, ásta del pácharo ke bóla ! Kuándo el úno de los muéstros mos vendíya guévos en dándose áyres de múy rîko, lo kitavámos a la maskará. “Ke guevéro ríko de Polónya !”, dizíyamos. Deké la Polónya ? La razón es ésta :

Se tráta de un payís ánde los djudyós bivíyan mizerableménte en mahallés separádas de la kristyandá. Uzados de eskondérse de los atákos antisemítas de la puevlátcha, Djohá se metyó en búchka de syélos mas tolerántes. Pensándo en priméro a la Turkíya, los amígos lo deskorajáron : “Ayá, si no te das a entendér en sus espanyól, no te konsidéran de los súyos. Ni úna kùpa de água te darán ! Ambézate franséz i va a Fránsya, país láyiko de libertá ke te resiverá a brásos avyértos sin etchárte en kára lo ke sos ni de ánde vyénes.”

Enkorajádo por éstas palávras, Djohá, el Assimíl en la máno, dezbárka en París. En priméro, se prezénta delántre del fonksyonáryo del estádo sivíl. Este le demànda :

Ke kéres ? - Naturalizárme franséz.

- Pára kuálo ? - Porké los fransézes son altaménte sivilizádos. - Esto ya lo savémos ! Kómo te prenómbras ? - Djohá - No es posíble ! Tóda persóna batizáda tyéne dos prenómbres. - Yo téngo úno sólo. - No es normál ! De tóda manéra, no puédo tomár un prenémbre egzótiko en konsiderasyón. - Deké ? - Pórke no figúra éntre los sántos del kalendáryo. - Kuálo ke ága ? - Deskójete un apelído semejánte al túyo. Dirémos “Jean”. - Buéno, ke séya “Jean”. - Kuála es tu alkúnya ? - “Gdnski.” - Ke idéa de tenér ún patrónimo bárbaro impronunsyáble ke da sarnúdo :

- No es mi kúlpa. Yévo el nómbre de la sivdá de ánde estó orijináryo. - Abólta de ánde vyénes ! Dingúno te kombidó ! - Es pórke dingúno me kombidó ke kéro ser franséz. - En éste kávzo tóma alkúnya de sonído franséz. “Gandrin” por egzéplyo. - Buéno, deké no !

Unos kuántos mézes después, Djohá no se está kavyéndo de alegríya en resivyéndo su sertifikádo de naturalizasyón a su nómbre muévo.
Pása un ányo se prezénta de muévo delántre del fonksyonráyo del estádo sivíl ke le díze :

Kuálo te akontesyó?

- Kéro trokár de alkúnya i yamárme “Gondin” en vétche de “Gandrin”. Por ke razón ? - Káda vez ke pronúnsyo mi nómbre, me replíkan : “No es verdá, sos ajéno ! Estás chakaleándo ! Antes, kómo te yamávas ? Les dígo : Gdnski” - Por ésto, kéro yamárme “Gondin” pára podér dizírles ke ántes me yamáva “Gandrin”.

Meldár = Lire
Osmanli (T) = Ottoman
Aresentárse = S’établir
Turkino = Juif de Turquie par opposition à Turko = Turc musulman
Négro = Mauvais, méchant
Burlarse = Se moquer
Vender guévos (fig.) = Se vanter
Kitar a la maskará = Ridiculiser, tourner en dérision.
Guevéro = Marchand d’œufs. Vantard (fig.)
Mahallé (T) = Quartier
Uzados (T) = Las, lassé
Eskondérse = Se cacher
Puevlátcha = Populace
Búchka = Recherche
Darse a entendér = Se faire comprendre
Ambézar = Apprendre
Etchár en kara = Lancer à la figure, reprocher
Deskojer = Choisir
Alkúnya = Patronyme
Sarnúdo = Eternuement
Kúlpa = Faute
Yevár = Porter
Aboltár = Retourner
Komvidár = Inviter
Káver = Contenir
Akontesér= Survenir, Surgir
Ájeno = Etranger
Chalakeár = Plaisanter

Comments