Muestra lingua. Djohá aze syentenáryos…?

Nous poursuivons, avec Isacco Hazan la publication de “petits textes d’atmosphère” qui, lus à haute voix par des personnes n’ayant pas de pratique peut contribuer à les initier de façon plaisante, s’efforçant de restituer le plus fidèlement possible le climat dans lequel évoluaient les communautés juives de l’Empire ottoman.
Nous ne publions pas de traduction intégrale mais quelques notes éclairantes. La graphie adoptée est celle de la prononciation phonétique. Nous suggérons aux débutants de lire lentement et en scandant, profitant des marques d’accentuation qui ne figurent communément pas.

La rédaction
Kómo ya lo vímos, Djohá es pára el lódo i pára el pólvo. Koládo por syéte koladóres, tyéne repuésta à tódo. Kon el, dingúno la kíta !
En tal ke profesór médiko, deskuvryó el sekréto de la longevidá. La djénte no se está dándo a mános pára tomár konsúlto.

Nisimátchi
el, se míra kómo púlpo de ójo. El tíno i el sin tíno, lo tyéne en su byenestár. Kuálo no ará pára bivír mas de syén ányos ! Asperó mézes i mézes fin a ke Djohá lo resívga.

Djohá, avryéndole la puérta :

Buyrúm
, ven aséntate. Akí, el ke kére bivir syentenáryo tyéne ke intchír dos kondisyónes

1/ Respondér à tódas mis pregúntas.
2/ Metér mis konséjos en aplikasyón.

-    Perfektaménte, te do mi palávra.
-    Sos sofú ? Vas al kal ? Estúdyas un poko de
    Toráh ?
-    Del tódo. No kéro tenér dar i avér kon akéyos
    vyéjos meldohónes ke bezán Mezuzót pára
    mijór arovár pítas.
-    Sos kazádo ?
-    No, porké kazár es múntcha tráchka.
-    Te agráda mirár mutchatchíkas ; korérles
    detrás ?
-    El Dyó me guádre de úna tála gána.
-    Tyénes frekuentasyónes ?
-    No ; pórke muntcho emmelár ogradéa plétos.
-    Vas a muzikóles, teátros, sinemás ?
-    Náda de tódo ésto. Ya lo sáves. El ójo ve, l’ál
    ma dezéa.
-    Sos gustózo de platíkos byén gizádos ?
-    El Dyo me lo perdóne! Me konténto de úna
    revanadíka de pan.
-    Fumás nargilé, pípa, sigáros o sigarílyos ?
-    Barminám !
-    Béves tcháy o kavé i un biskotchíko al ládo ?
    Víno, bíra o rakí akompanyádo de únos
    kuántos mezés ?
-    El Dyó ke no tráyga ! Una kupíka de água   
púra me abásta.
-    Djúgas kártas, kúrses de kaváyos o a las
    lotaríyas ?
-    Has ve chalóm !
Djohá, después de avér estudyádo largaménte tódas éstas repuéstas, le demánda a Nisimátchi :
-    Estó observándo de tu párte úna abstenénsya
    byén razonáda a la totalidá de los plazéres del
    múndo sin apartár Harám de Halál… À éste
    kuénto, pára kuálo kéres bivír syentenáryo ?

pára el lódo i pára el pólvo = litt. Pour la boue et la poussière, bon à tout faire, débrouillard.

koládo por syéte koladóres =
litt. Passé par sept passoires,
capable de se tirer de toutes les situations.

dingúno la kíta = nul ne s’en tire à bon compte

la djénte no se está dándo à mános =
fig. Les gens n’en viennent pas aux mains, on ne se bat pas pour l’atteindre

Nisimátchi
= forme familière de Nissim

púlpo de ójo = la prunelle de l’œil

el tíno i el sin tíno = la mémoire dans sa forme obsessionnelle

buyrúm  (Turc) = bienvenu

intchír (T urc) = remplir

sof
ú = pieux

arovár
= voler

tráchka (G rec ?) = tracas

gána
= envie

emmelár
= emmêler

ogradeár plétos = provoquer des disputes

muzikol = music-hall

revanadíka = petite tranche

barminam  (Hébreu) = dieu nous en préserve

has ve chalóm  (Hébreu) = protection et paix

harám (Arabe) = péché, interdit

halál
(Arabe) = béni, licite.
Comments