Muestra Lingua : Lo ke kontava la bavá… Djohá el papáz (fin)

Nous poursuivons, avec Isacco Hazan la publication de “petits textes d’atmosphère” qui, lus à haute voix par des personnes n’ayant pas de pratique peut contribuer à les initier de façon plaisante, s’efforcant de restituer le plus fidèlement possible le climat dans lequel évoluaient les communautés juives de l’Empire ottoman. 
Nous ne publions pas de traduction intégrale mais quelques notes éclairantes. La graphie adoptée est celle de la prononciation phonétique. Nous suggérons aux débutants de lire lentement et en scandant, profitant des marques d’accentuation qui ne figurent communément pas.
La Rédaction

Djohá, despuès del tchíko semináryo, yegó al gránde al térmo del kuál, por razón de su néder de kastidá, fué yamádo asisténte de dyákono. Azyéndo próva de durustlúk, ganó la konfiyénza de su iyerarkíya de manéra ke se topó muy présto en kárga de úna parókya i las responsabilidádes ke le son própryas.

Prímo : entre la djénte de buéna fáma de la mahallé, deskojér un sakristíno - yamádo tambyén boáp kómo muéstros chamasím - de preferénsya kazádo, sigún el dezéo de Djohá.

Segúndo : ser eskutchádo de los parukyános kon diskórsos djústos yénos de saviduríya

Térsyo : asigurár la vída materíal de su kelísya ke bíve grásyas a los dónos ; de ánde la importánsya de enkorajár el hubardalík de los fidéles.

Un díya, avryéndo el trónko abitualménte tachteádo de menúdas, Djohá lo topó vazíyo. 

Interpéla el chamás :
- Tu, guardyán del sanktuáryo, viríyas algúno entrár akí ?
- Dingúno ! lo djúro, senyór pádre.
- Alóra, eksplíkame la vazyedá de ésta kamizíya !
- No puéde avér ladrónes en muéstras parédes sántas ! ke el Dyó me perdóne ésta pensáda mála !
- Kále séya ke el kontenído teníya álas i se boló ?
El guardyán, apuntándo el dédo vérso el konfesyonál :
- Si el senyór pádre me sospétcha de kuálke malonestedá, ke me konfése !
- Múy buéno ! Irémos endjúntos al konfesyonál !
Los dos ómbres asentádos de káda párte, empésa Djohá :


- Pára ser absúzo, respóndeme fránkamente : te arovátes las parás del kutí ?
No ay repuésta
- Ke se ízo la monéda del trónko ?
Náda. Ni dibúr.
- Te la metítes al djép ?
Mudéra
- Te la apatronátes ?
Djohá, deskorajádo, tráva el chamás afuéra :
- Te ensordesítes es ? Deké no respondítes a mis kestyónes ?
- No es mi fálta ! en éste konfesyonál, no se syénte ni kon trompéta !
- Múy buéno ! Enverserémos los rólos.
(Entran de muévo los dós al konfesyonal)
El boáp :
- Kuándo lázdro akí sólo kómo el pérro káda tádre i ke mi mujér kéda en káza kon el senyór pádre, kuálo azéch los dos ?
Ni un sóno sáli del garón de Djohá.
- El senyór pádre es el amánte de mi espóza tan kerída ?
Kayadés total.
- Senyór pádre, el sofulúk eskúrre de su kára de sánto bendítcho, apyádese de mi ! Dígame la verdá.
Ni un bruyído.
El priméro ke sáli afuéra es muéstro peniténte ke se ekskláma :
- Tyénes razon ! En este maldítcho konfesyonál, no se syénte ni kon kyulún afilú kon chofár !
néder = (hébreu) vœu.
kastidá = (espagnol) chasteté.
durustlúk = (turc) probité.
boáp = portier.  
chamasím = (hébreu) bedeau.
saviduríya = (espagnol) connaissance. 
hubardalík = générosité.
tachteádo = rempli.
menúdas = (espagnol) menue monnaie.
vazíyo = (espagnol) vide.
kamizíya = (espagnol) tirelire.
kutí = (turc) boite.
dibúr = (hébreu) parole.
djép = (turc) poche, gousset.
mudéra = (esp.) mutisme pathologique.
apatronár = (espagnol) s’approprier.
garón = (espagnol) gorge.  
kayadés = (espagnol) silence, mutisme.
sofulúk = (turc) piété extrême.
eskúrre = (espagnol) couler.
bruyído = (espagnol) bruit.
kyulún = (hébreu) tonnerre.
afilú = (hébreu) ni même.
Comments